طرح تابستانه قرآن کتاب سعادت

ثبت نام کلاس آموزش قرآن کریم

چگونگی حفظ یک صفحه از قرآن

اولین قدم درست خوانی و صحیح خوانی است . اینکه شما بتوانید صفحه مورد نظر را صحیح و بدون غلط بخوانید . صفحه را ابتدا خوب نگاه می کنیم و چند بار از روی آن می خوانیم برای درست خوانی بهتر است از نوار ترتیل استفاده کنیم . بعد از روخوانی به سراغ تفسیر و ترجمه لغات می رویم.
پس از سپری کردن این موارد از آیه اول شروع می کنیم به حفظ کردن عبارت به عبارت پیش می رویم چشمانمان را می بندیم و آن عبارت را تکرار می کنیم و به همین منوال پیش می رویم تا آیه تمام شودو بعد به سراغ آیه بعدی می رویم . آیه دوم را که حفظ کردیم دوباره برمیگردیم و از آیه اول شروع می کنیم و از حفظ آن را تلاوت میکنیم و بعد آیه دوم . زمانی که از حفظ بودن آن مطمین شدیم به آیه بعد می رویم واین روند را تا پایان صفحه ادامه می دهیم . از آنجا که آیات پایین صفحه کمتر تکرار میشود آیات را از پایین به بالا  تکرار می کنیم.

حال زمان آن شده است که کمی استراحت کنید .
پس از نیم ساعت بدون نگاه کردن به قرآن صفحه ای را که حفظ کردید را بخوانید اگر جایی را فراموش کردید کمی فکر کنید تا به یاد بیاورید اگر کاملا فراموش کردید آن را جا بیندازید و به سراغ آیه بعد بروید . بعد از اتمام صفحه قران را باز کنید و عباراتی را که فراموش کرده بودید را مرور کنید و دوباره از حفظ صفحه را تکرار کنید .
یک ساعت به یک ساعت همین کار را انجام می دهیم .شب حفظ خود را به کسی تحویل دهید و اگر کسی نبود صدای خود را ضبط کنید و اگر ایرادی داشتید آن را حل نمایید
به یاد داشته باشید که حفظ خوب حفظ بدون تکرار، مکث و البته بدون غلط است.

۲۰ نکته حفظ قرآن کریم

براى حفظ قرآن روش‏هاى گوناگونى بیان و تبیین شده که هر کدام در جاى خود، داراى ویژگى‏هایى است و هر کس نیز امکان دارد بر اساس استعداد، ذوق و سلیقه، شرایط شخصى و تجربه عملى خویش، داراى روش خاص و شخصى در حفظ قرآن باشد. ولى روش پیشنهادى نویسنده در این مقاله در حفظ قرآن، بر مبناى حفظ «تفکیکى» آیات، صفحات، سوره‏ها و جزءهاى قرآن و سپس بر مبناى حفظِ «ترکیبى» و تکرار آن‏ها بر اساس قسمت‏هاى «سه» تایى ـ «سه» تایى است.

۱ـتوضیح این روش بدین گونه است که باید هر صفحه از قرآن را، سه آیه ـ سه آیه، و هر سوره از قرآن را، سه صفحه ـ سه صفحه، و هر جزء از قرآن را، سه سوره سه سوره تقسیم کنید. 
مثلاً اگر یک صفحه از قرآن، مانند صفحه ۵۷۳ قرآن‏هایى که با رسم الخط «عثمان طه» است، داراى ۱۵ آیه، یعنى آیه ۱۴ تا ۲۸ سوره «جن» است، باید به پنج قسمتِ «۳ آیه»اى، و چنان چه یک سوره از قرآن، مانند سوره «یس» داراى حدود ۶ صفحه است، باید به دو قسمتِ «۳ صفحه»اى، و در صورتى که یک جزء از قرآن، مانند جزء «بیست و هشتم» داراى ۹ سوره است، باید به سه قسمتِ «۳ سوره»اى تقسیم نمایید. 
سپس باید آیه‏هاى هر قسمت را، یک بار به صورت جدا ـ جدا و یک آیه ـ یک آیه و با «تفکیک» از آیات قبلى و بعدى‏شان حفظ کنید تا آیات الهى به صورت «تک به تک» و «جزء به جزء» به حافظه‏تان سپرده شوند. و بار دیگر باید آن‏ها را به صورت ارتباط و پیوند و «ترکیب» با آیات قبلى و بعدى‏شان نیز تکرار و حفظ نمایید تا آیات به صورتِ مجموعه‏اى و کل به کل نیز به حافظه تان سپرده شوند. تشریح عملى این روش بدین گونه است که با صداى آشکار، آیه اول از سوره مورد نظرتان را به صورت جدا و تفکیکى و بدون ارتباط با آیه دوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که این آیه را، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ نمایید. سپس به سراغ آیه دوم بروید و آن را نیز، به صورت جدا و تفکیکى و بدون ارتباط با آیه اول و سوم، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که آیه دوم را هم، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ کنید. 
آن گاه به سراغ آیه سوم بروید و آن را نیز، به صورت جدا و تفکیکى و بدون ارتباط با آیه دوم و چهارم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که آیه سوم را هم، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ نمایید. 
در پایانِ نخستین قسمت سه آیه‏اى، دوباره، آیات اول تا سوم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه آیه را، با هم و به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ شود. 
علت این امر، آن است که اگر آیات قرآن را جدا ـ جدا و یکى ـ یکى و به صورت تفکیکى حفظ کنید، ولى با یکدیگر حفظ ننمایید، ممکن است نتوانید آیاتى را که جدا ـ جدا و یکى ـ یکى حفظ کرده‏اید، بار دیگر به صورت متصل و مرتبط با آیات قبلى و بعدى‏شان و به ترتیب یکدیگر، از حفظ بخوانید و بازگو کنید و یا نزد دیگران ارائه نمایید. این نکته‏اى مهم است که باید کاملاً آن را رعایت کنید. 
اکنون به سراغ آیاتِ دومین قسمتِ سه آیه‏اى، یعنى آیات چهارم تا ششم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات اول تا سوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که این سه آیه را هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات قبلى و بعدى‏شان، حفظ نمایید. 
سپس مجموع هر سه آیه چهارم تا ششم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه آیه را، با هم، حفظ کنید. در پایانِ دومین قسمتِ سه آیه‏اى، دوباره، آیات اول تا ششم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، نیز بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر شش آیه را، با هم حفظ کنید. 
اینک به سراغ آیاتِ سومین قسمت سه آیه‏اى، یعنى آیات هفتم تا نهم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات اول تا سوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که این سه آیه هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات قبلى و بعدى‏شان، حفظ شود. 
سپس مجموع هر سه آیه هفتم تا نهم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه آیه را، با هم، حفظ نمایید. در پایان سومین قسمت سه آیه‏اى، دوباره، آیات چهارم تا نهم را ـ نه آیات اول تا نهم (دقت کنید) ـ با یکدیگر و پشت سرهم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر شش آیه را، با هم، حفظ کنید. حفظ آیات را، با همین روش و به صورت سه آیه ـ سه آیه، آن قدر ادامه دهید تا این که همه آیاتِ یک صفحه از قرآن را حفظ نمایید. در پایان، دوباره، کل آیاتِ این صفحه را، از اول تا آخر، بخوانید و تکرار کنید تا آیات آن صفحه، به صورت مجموعه‏اى و ترکیبى، نیز حفظ شود. 
پس از حفظ کامل و صحیح یک صفحه از قرآن، اینک به سراغ صفحه دوم قرآن بروید و آیات صفحه را نیز، همانند صفحه اول و به همان صورتِ تفکیکى و ترکیب که گفته شد، حفظ کنید. 
پس از حفظ کامل و صحیح صفحه دوم به سراغ صفحه سوم قرآن بروید و آیات آن صفحه را نیز، همانند صفحه اول و دوم، حفظ نمایید. پس از حفظ کامل و صحیح صفحه سوم، دوباره، کل آیاتِ صفحه اول تا سوم را با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه صفحه را، با هم، حفظ نمایید. 
اکنون به سراغ آیاتِ دومین قسمتِ سه صفحه‏اى، یعنى آیات صفحه چهارم تا ششم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات صفحه اول تا سوم، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که آیات این سه صفحه را هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات صفحات قبلى و بعدى‏شان، حفظ کنید. 
آن گاه، مجموع هر سه صفحه چهارم تا ششم را، با یکدیگر و پشت سرهم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که مجموع آیات هر سه صفحه، با هم حفظ گردد. در پایانِ دومین قسمتِ سه صفحه‏اى، دوباره، آیاتِ صفحه اول تا ششم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که مجموع هر شش صفحه را، با هم، حفظ نمایید. 
اینک به سراغ آیاتِ سومین قسمتِ سه صفحه‏اى، یعنى آیات صفحه هفتم تا نهم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات صفحه اول تا سوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که آیات این سه صفحه را هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات صفحات قبلى و بعدى‏شان، حفظ کنید. 
سپس مجموع آیات هر سه صفحه هفتم تا نهم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که آیات مجموع هر سه صفحه، با هم، حفظ شود. 
در پایان سومین قسمتِ سه صفحه‏اى، دوباره، آیات صفحات چهارم تا نهم را ـ نه آیات صفحات اول تا نهم (دقت کنید) ـ با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر شش صفحه را، با هم حفظ نمایید. 
حفظ آیاتِ صفحات را، با همین روش و به صورت سه صفحه ـ سه صفحه آن قدر ادامه دهید تا این که آیات همه صفحات یک سوره از قرآن را حفظ نمایید. در پایان، دوباره، کل آیات صفحات این سوره را، از اول تا آخر، بخوانید و تکرار کنید تا آیات آن سوره را به صورت مجموعه‏اى ترکیبى، حفظ کنید. 
پس از حفظ کامل، صحیح، روان و آسان یک سوره از قرآن، اینک به سراغ سوره‏هاى بعدى قرآن بروید و آیات آن سوره‏ها را نیز، همانند سوره اول و به همان صورت تفکیکى و ترکیبى که گفته شد و براساس سه سوره ـ سه سوره، حفظ کنید و حفظ سوره‏ها را آن قدر ادامه دهید تا این که همه آیات یک جزء از قرآن را حفظ نمایید. 
در پایان، دوباره، کل آیات این جزء را، از اول تا آخر، بخوانید و تکرار کنید تا آیات آن جزء را، به صورت مجموعه‏اى و ترکیبى، نیز حفظ نمایید. 
پس از حفظ کامل، صحیح، روان و آسان یک جزء از قرآن، اینک به سراغ جزءهاى بعدى قرآن بروید و آیات آن جزءها را نیز، همانند جزء اول و به همان صورت تفکیکى و ترکیبى که گفته شد و بر اساس سه جزء ـ سه جزء حفظ نمایید و حفظ جزءها را آن قدر ادامه دهید تا اینکه همه آیات سى جزء قرآن را، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ کنید و با عنایات خداى سبحان و توجهات امام زمان (عج) «حافظ کل قرآن» شوید. 
با توجه به آن چه گفته شد، در صورتى که بخواهید مثلاً صفحه ۳۷۳ را که طبق قرآن‏هاى با رسم الخط «عثمان طه» داراى ۱۵ آیه است، با این روش، حفظ نمایید، باید به ترتیب زیر عمل کنید:

یک. حفظ آیه اول 
دو. حفظ آیه دوم 
سه. حفظ آیه سوم 
چهار. حفظ آیه اول تا سوم 
پنج. حفظ آیه چهارم 
شش. حفظ آیه پنجم 
هفت. حفظ آیه ششم 
هشت. حفظ آیه چهارم تا ششم 
نه. حفظ آیه اول تا ششم 
ده. حفظ آیه هفتم 
یازده. حفظ آیه هشتم 
دوازده. حفظ آیه نهم 
سیزده. حفظ آیه هفتم تا نهم 
چهارده. حفظ آیه چهارم تا نهم (نه آیه اول تا نهم) 
پانزده. حفظ آیه دهم 
شانزده. حفظ آیه یازدهم 
هفده. حفظ آیه دوازدهم 
هجده. حفظ آیه دهم تا دوازدهم 
نوزده. حفظ آیه هفتم تا دوازدهم (نه آیه اول تا دوازدهم) 
بیست. حفظ آیه سیزدهم 
بیست و یک. حفظ آیه چهاردهم 
بیست و دو. حفظ آیه پانزدهم 
بیست و سه. حفظ آیه سیزدهم تا پانزدهم 
بیست و چهار. حفظ آیه دهم تا پانزدهم (نه آیه اول تا پانزدهم)

چنانچه بخواهید مثلاً سوره «یس» را که طبق قرآن‏هاى با رسم الخط «عثمان طه»، داراى ۶ صفحه است، با این روش حفظ کنید، باید به ترتیب زیر عمل نمایید: 
یک. حفظ صفحه اول 
دو. حفظ صفحه دوم 
سه. حفظ صفحه سوم 
چهار. حفظ صفحه اول تا سوم 
پنج. حفظ صفحه چهارم 
شش. حفظ صفحه پنجم 
هفت. حفظ صفحه ششم 
هشت. حفظ صفحه چهارم تا ششم 
نه. حفظ صفحه اول تا ششم

اگر بخواهید مثلاً جزء ۲۸ قرآن را که داراى ۹ سوره است، با این روش، حفظ نمایید، باید به ترتیب زیر عمل کنید: 
یک. حفظ سوره اول 
دو. حفظ سوره دوم 
سه. حفظ سوره سوم 
چهار. حفظ سوره اول تا سوم 
پنج. حفظ سوره چهارم 
شش. حفظ سوره پنجم 
هفت. حفظ سوره ششم 
هشت. حفظ سوره چهارم تا ششم 
نه. حفظ سوره اول تا ششم 
ده. حفظ سوره هفتم 
یازده. حفظ سوره هشتم 
دوازده. حفظ سوره نهم 
سیزده. حفظ سوره هفتم تا نهم 
چهارده. حفظ سوره چهارم تا نهم (نه سوره اول تا نهم)

براى خوددارى از تکرار زیاد و غیر ضرورىِ آیات، توجه داشته باشید که دیگر لازم نیست مثلاً مجموع دو آیه اول و دوم، یا دوم و سوم، یا سوم و چهارم، یا چهارم و پنجم، یا پنجم و ششم، یا مجموع سه آیه دوم تا چهارم، یا سوم تا پنجم، یا مجموع چهار آیه اول تا چهارم، یا دوم تا پنجم، یا سوم تا ششم، و یا مجموع پنج آیه اول تا پنجم، یا دوم تا ششم را نیز بخوانید و تکرار نمایید تا حفظتان شود. 
و یا دیگر لازم نیست مثلاً مجموع شش صفحه دوم تا هفتم، یا سوم تا هشتم، و یا مجموع هفت صفحه سوم تا نهم، یا چهارم تا دهم، یا پنجم تا یازدهم، یا ششم تا دوازدهم را نیز بخوانید و تکرار کنید تا حفظ نمایید؛ زیرا انجام دادن این امر، به صورت حالت تصاعدى در خواهد آمد و در نتیجه، وقت فراوانى از شما را خواهد گرفت و ممکن است خودِ تکرار زیاد و بدون ضرورتِ آیات، موجب خستگى و دلزدگى‏تان نیز بشود. 
پس مبناى شما در مجموعه خوانىِ آیات قرآن با یکدیگر، حداکثر تا سه آیه، و در مجموعه خوانىِ صفحات قرآن با یکدیگر، حداکثر تا سه صفحه، و در مجموعه خوانىِ سوره‏هاى قرآن با یکدیگر، حداکثر، تا سه سوره، و در مجموعه خوانى جزءهاى قرآن با یکدیگر، حداکثر، تا سه جزء خواهد بود. 
و مبناى شما در حفظ خود آیات قرآن، آیه به آیه، و سپس صفحه به صفحه، و آن گاه سوره به سوره و پس از آن، جزء به جزء و به طور کامل و صحیح و روان و آسان خواهد بود؛ یعنى تا آیه یا صفحه یا سوره یا جزئى از قرآن را، به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ نکرده‏اید، هرگز به سراغ حفظ آیه یا صفحه یا سوره و یا جزئى دیگر از قرآن نروید. 
توجه داشته باشید که این روش را هم با «خواندن» از روى قرآن و هم با «گوش دادن» به نوارها یا سى دى‏هاى قرآنى مى‏توانید انجام دهید. اگر چه حفظ قرآن از راه «گوش دادن»، براى برخى‏ها، مانند خردسالان و کسانى که نمى‏توانند از راه «خواندن» به حفظ قرآن بپردازند، ممکن است که بهترین و تنهاترین راه باشد.

۲٫ اگر بلندى آیه‏اى از یک سطر بیشتر باشد، مبناى شما در روش حفظ خود این آیات، سطر به سطر و در مجموعه خوانىِ سطرها با یکدیگر، حداکثر تا سه سطر خواهد بود؛ یعنى چنانچه بلندى آیه‏اى، مانند آیه ۱۶۰ سوره «اعراف»، شش سطر باشد، آن را به دو قسمت سه سطرى تقسیم کنید. سپس هر کدام از سطرهاى اول و دوم و سوم آن آیه را، به صورت تفکیکى، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید تا هر یک از سطرها را به طور جداگانه، حفظ کنید. آن گاه مجموع سطرهاى اول تا سوم را، به صورت ترکیبى، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید تا مجموع هر سه سطر، با هم و به طور کامل و صحیح حفظ گردد. پس از آن، هر کدام از سطرهاى چهارم و پنجم و ششم آن آیه را، به صورت تفکیکى، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید. تا هر یک از سطرها، به طور جداگانه، حفظ شود. سپس مجموع سطرهاى چهارم تا ششم را، به صورت ترکیبى، مى‏خوانید و تکرار مى‏کنید تا مجموع هر سه سطر، با هم و به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ شود. در پایان، دوباره، سطرهاى اول تا ششم را از اول تا آخر و به صورت ترکیبى نیز، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید تا مجموع هر شش سطر، با هم، یعنى کل آیه به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ گردد. آن گاه به سراغ حفظ آیه بعدى بروید.

۳٫ اگر بلندى آیه‏اى، فقط یکى ـ دو ـ سه کلمه بیش از یک سطر باشد، آن آیه را نیز به طور کامل حفظ نمایید و در این گونه آیات، از روش سطر به سطر استفاده نکنید.

۴٫ اگر بلندى سوره‏اى، از یک صفحه کمتر باشد، مانند شمارى از سوره‏هاى کوتاه آخر قرآن، مبناى شما در حفظ آن‏ها باید همان سوره به سوره باشد؛ یعنى تا سوره‏اى را به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ نکرده‏اید، هرگز به سراغ حفظ سوره‏اى دیگر نروید.

۵٫ حفظ کامل یک صفحه یا یک سوره و یا یک جزء از قرآن را در صورتى به خوبى انجام داده و محقق کرده‏اید که بتوانید تک تک آیات آن را با شماره خودشان و حتى بدون ترتیب نیز به یاد آورید و از حفظ بخوانید. مثلاً اگر از شما بپرسند که آیه ۱۸ سوره بلد چیست؟ فوراً بگویید: «اُولئِکَ أصحابُ المَیْمَنَه» و چنان چه از شما بپرسند که آیه ۴ سوره بلد چیست؟ فورا بگویید: «لَقَد خَلَقْنا الانسان فى کبد» و اگر از شما بپرسند که آیه ۱۰ سوره بلد چیست؟ فورا بگویید: «وَ هَدَیْناهُ النَّجدَینِ».

۶٫ مقدار تکرار هر آیه و سوره قرآن، براى حفظ آن، به شرایط انسان، روش حفظ وى، آسانى و دشوارىِ هر آیه و سوره، و کوتاهى و بلندىِ آن بستگى دارد. مثلا ممکن است شما آیه‏اى را با ۳ بار تکرار حفظ نمایید، ولى شخص دیگرى همان آیه را با ۵ بار تکرار حفظ کند. یا امکان دارد که شما سوره‏اى از قرآن را با روشى که در حفظ قرآن دارید، با ۸ بار تکرار حفظ نمایید، اما فردى دیگر با روش دیگرى که در حفظ قرآن دارد، همان سوره را با ۱۰ بار تکرار حفظ کند. و یا ممکن است شما آیه‏اى آسان و کوتاه را حتى با ۱ بار خواندن حفظ نمایید، اما آیه دشوار و بلند را با ۷ بار تکرار حفظ کنید. پس، مقدار تکرار هر آیه و سوره قرآن، به «شرایط حافظ قرآن»، «روش حفظ قرآن» و «شرایط آیه قرآن» بستگى دارد.

۷٫ حتماً دقت کنید که کلمات و آیات قرآن را، از همان آغاز خواندن و حفظ کردن و از نظر تلفظ و حرکت و اعراب، به شکل صحیح بخوانید و حفظ کنید؛ زیرا در صورتى که تلفظ و حرکت واعراب کلمه‏اى، به شکل غلط وارد حافظه شما شود، تلاشتان براى حفظ چنین کلمه‏اى دو برابر خواهد شد: یک بار باید شکل غلط این کلمه را از حافظه خود بیرون برید و بار دیگر باید شکل صحیح آن را به درون حافظه خویش بیرون بَرید و جایگزین شکل قبلى آن نمایید. یکى از بهترین راه‏هاى پیشگیرى از چنین مشکلى این است که دستگاه حاوى نوار قرآن را کنار خود بگذارید و قرآن را باز کنید و هنگامى که مى‏خواهید، براى نخستین بار، آیه‏اى را حفظ نمایید، دستگاه را روشن کنید و در حالى که خودتان آیه مورد نظر را از روى قرآن مى‏خوانید، به شکل خواندن و تلفظ همان آیه از طریق نوار نیز گوش فرا دهید تا از اشتباه خواندنِ تلفظ‏ها و حرکت‏ها و اعراب‏هاى کلمات و آیات قرآن، به دور باشید.

۸٫ بارها اتفاق افتاده است که برخى از حافظان قرآن نتوانسته‏اند آیه‏اى از قرآن را که قبلاً حفظ کرده‏اند، دوباره از حفظ بخوانند، ولى هنگامى که «کلمه اول + کلمه دوم» همان آیه را براى آنان خوانده‏اند، تمام آن آیه به یادشان آمده است و همه آیه را، از اول تا آخر و از حفظ، خوانده‏اند. پس، «کلمه اول» یا مجموع «کلمه اول + کلمه دوم» در هر آیه، «نقطه تمرکزِ» آن آیه براى حفظ کردنش است و باید آن را بیش از کلمات دیگرِ آن آیه، تکرار کنید و به حافظه خود بسپارید. مثلا در آیه سوره بینه: «إنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولائِکَ هُم خَیرُ البَرِیَّه»، باید دو کلمه «إنَّ الّذینَ» را بیشتر از کلمات بعدى آیه تکرار نمایید و به گنجینه حافظه خویش بسپارید.

۹٫ معمولاً انسان دوست دارد ثمره و نتیجه کار خویش را زودتر ببیند و گاه نیز از حوصله فراوانى برخوردار نیست. از این رو، شما حفظ تمام قرآن را هدف خود قرار ندهید، بلکه هدف خویش را مثلاً حفظ یک جزء قرآن در نظر بگیرید و از سوره‏هاى کوتاه و جزء سى ام قرآن آغاز کنید تا ثمره و نتیجه آن را زودتر مشاهده نمایید و دلگرم‏تر شوید. و نیز چنان چه حفظ قرآن را با سوره‏هاى بلند مانند سوره «بقره» و «آل عمران» و «مائده» آغاز کنید، ممکن است شوق و علاقه اولیه‏اى را که براى حفظ قرآن داشته‏اید، از دست بدهید؛ هر چند اگر بتوانید حفظ قرآن را از همان جزء اول و با سوره حمد آغاز نمایید، بهتر است.

۱۰٫ گفته شد که در ابتدا مى‏توانید سوره‏هاى کوتاه قرآن را حفظ کنید، و چون جزءهاى سى ام و بیست و نهم و بیست و هشتم قرآن به ترتیب و به طور نسبى در بردارنده سوره‏هاى کوتاهترى هستند، مى‏توانید این سه جزء را پیش از جزءهاى دیگر قرآن حفظ نمایید؛ اما پس از حفظ کردن آیات این سه جزء، شایسته است ـ اگر نگوییم بایسته است ـ جزءهاى دیگرِ قرآن را به ترتیب و از جزء اول و سپس جزء دوم تا جزء بیست و ششم و سپس جزء بیست و هفتم قرآن حفظ کنید. رعایت این ترتیب، براى آن است که ذهن و حافظه شما نیز از ترتیب ویژه‏اى برخوردار گردد، و از نظم خاصى پیروى نماید و هنگام بازگویى و ارائه آیاتِ حفظ شده، دچار تشویش و نابسامانى نشود. البته پیشنهاد مى‏شود براى کودکان و نوجوانان و مانند آنان، حفظ قرآن از جزء سى ام و طبق مراحل زیرین و به ترتیب سوره‏هایى که گفته شده است، صورت پذیرد: 
مرحله اول: سوره‏هاى ۲ سطرى، یعنى سوره‏هاى عصر، کوثر و اخلاص. 
مرحله دوم: سوره‏هاى ۳ سطرى، یعنى سوره‏هاى شرح، قدر، فیل، قریش، کافرون، نصر، مسد و فلق. 
مرحله سوم: سوره‏هاى ۴ سطرى، یعنى سوره‏هاى تین، تکاثر، همزه، ماعون و ناس. 
مرحله چهارم: سوره‏هاى ۵ سطرى، یعنى سوره‏هاى ضحى، زلزله و عادیات. 
مرحله پنجم: سوره‏هاى ۶ سطرى، یعنى سوره‏هاى طارق و قارعه. 
مرحله ششم: سوره‏هاى ۷ سطرى، یعنى سوره‏هاى شمس و علق. 
مرحله هفتم: سوره‏هاى ۸ سطرى، یعنى سوره‏هاى اعلى و لیل. 
مرحله هشتم: سوره‏هاى ۹ سطرى، یعنى سوره‏هاى انفطار و بلد. 
مرحله نهم: سوره‏هاى ۱۰ سطرى، یعنى سوره بینه. 
مرحله دهم: سوره‏هاى یک صفحه‏اى و کمتر از آن، یعنى سوره‏هاى عبس، تکویر، انشقاق، بروج و غاشیه. 
مرحله یازدهم: سوره‏هاى بیشتر از یک صفحه، یعنى سوره‏هاى نبأ، نازعات، مطففین و فجر. 
مرحله دوازدهم: این مرحله که مرحله پایانى براى کودکان و نوجوانان و مانند آنان است، حفظ دوباره سوره‏هاى جزء سى‏ام، است به همان ترتیبى که در قرآن آمده است، یعنى حفظ جزء سى ام را از سوره نبأ آغاز نمایند و با سوره ناس پایان دهند.

۱۱٫ در صورتى که وسایل سمعى و بصرى، مانند نوارهاى ویدئویى، قرآن را حفظ مى‏نمایید، حتماً به دهان قارى قرآن و چگونگى تلفظ و اداى کلمات و قرائت وى، خوب نگاه کنید.

۱۲٫ هر مقدار از آیات و سوره‏ها و جزءهاى قرآن را که حفظ کردید، در جایى آن را یادداشت کنید. و نوار پارچه‏اى را که در عطف و شیرازه برخى از قرآن‏ها وجود دارد، در همان صفحه مربوط قرار دهید تا برایتان مشخص باشد که چه مقدار از قرآن و تا کدام صفحه از آن را حفظ نموده‏اید و از دوباره کارى و تکرار غیر لازم آیات نیز به دور باشید.

۱۳٫ در صورتى که برایتان امکان دارد، سعى کنید، در هر جلسه حفظ قرآن، آیات را تا پایان هر صفحه یا تا پایان هر سوره حفظ نمایید و مثلاً حفظ آیات را تا نیمه صفحه و یا تا نیمه سوره باقى نگذارید.

۱۴٫ سعى کنید جاى هر آیه در صفحه قرآن را کاملاً به خاطر بسپارید تا آسانتر بتوانید آیه حفظ شده را به خاطر آورید و ارائه نمایید؛ مثلاً آیه ۲۰ سوره مرسلات، یعنى آیه «ألَم نَخلُقُکم مِن ماءٍ مَهینٍ» در اول صفحه، و آیه ۳۵ آن، یعنى آیه «هذا یَومٌ لایَنْطِقُونَ» در وسط صفحه، و آیه ۵۰ آن، یعنى آیه «فَبِأىِّ حَدیثٍ بَعدَهُ یُؤمِنُونَ» در آخر صفحه قرآن قرار دارد.

۱۵٫ چنانچه هنگام تمرین و تکرار محفوظات قرآنى خود، قسمتى را به یاد نیاوردید، فوراً به قرآن مراجعه نکنید؛ بلکه د ر ابتدا خوب فکر نمایید و ذهن و حافظه خویش را به کار اندازید. و در صورتى که آن قسمتِ فراموش شده را به یاد نیاوردید، آن گاه به قرآن مراجعه کنید. اگر این نکته را به خوبى رعایت نمایید، قسمت‏هاى فراموش شده دیگر، کمتر فراموشتان مى‏شوند و بیشتر در ذهن حافظه تان باقى مى‏مانند؛ زیرا دستگاه ذهن و سیستم حافظه انسان، آن چه را با تلاش و کاوش درونىِ خود به یاد مى‏آورد، بیشتر به یاد مى‏سپارد و دیرتر از یاد مى‏برد.

۱۶٫ هر اندازه که بین تکرار آیات حفظ شده، کمتر فاصله بیندازید، آن‏ها را بیشتر به ذهن و خاطرتان مى‏سپارید. مثلاً چنان چه سوره صف را حفظ نمودید و هر ۳ روز یک بار، آن را مرور و تکرار کردید، بیشتر در ذهن و خاطرتان باقى مى‏ماند تا هنگامى که همین سوره را ۵ روز یک بار، مرور و تکرار نمایید.

۱۷٫ در حفظ آیاتى که به یکدیگر شبیه هستند، هم دقت و هم تمرین بیشترى را لازم دارید. به طور مثال، اگر آیات دیگر را ۴ تا ۵ بار مرور و تکرار مى‏کنید، آیات مشابه را باید ۸ تا ۱۰ بار مرور و تکرار نمایید. یکى از راه‏هاى حفظ آیات مشابه، استفاده از «نشانه» است. مثلاً سوره «صف» با آیه «سَبَّحَ لِلّهِ مَا فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الارضِ…» آغاز مى‏گردد و سوره بعدى آن، یعنى سوره «جمعه»، با آیه «یُسَبِّحُ لِلّهِ مَا فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الارضِ…» شروع مى‏شود. براى این که «سَبَّحَ» با «یُسَبِّحُ» اشتباه نشود، مى‏توانید مثلاً این نشانه را براى خود قرار دهید که حرف اول نام سوره صف، یعنى حرف «ص» شبیه حرف اول کلمه «سَبَّحَ»، یعنى حرف «س» است، هر چند این دو حرف کاملاً مانند یکدیگر نیستند.

۱۸٫ همان گونه که گفته شد، هنگام حفظ قرآن، آیات را با صداى آشکار بخوانید تا پژواک آیه‏هاى قرآن، در گوش‏هایتان طنین انداز شود و حرکات و کلمات آن‏ها بر سیستم مغزى و دستگاه حافظه شما به خوبى نقش بندد؛ زیرا یکى از آثار و ویژگى‏هاى صوت، ایجاد نقش در اجسام و تأثیر در اطراف است. البته، آشکار خواندن آیات به معنى بلند خواندن آن‏ها و آزرده کردن اطرافیان نیست، بلکه به معنى آشکار ساختن جوهره صوت و دورى جُستن از لب‏خوانى است؛ هر چند در برخى از شرایط و مواردِ حفظ قرآن، لب‏خوانى شایسته و یا حتى بایسته است.

۱۹٫ یکى از راه‏هاى تمرکز حواس و حفظ آیات قرآن، این است که آیه مورد نظر براى حفظ را یک بار از روى قرآن و با دقت و توجه کامل بخوانید تا نخستین تصویر از آن آیه، در ذهن و حافظه تان جاى گیرد و نقش بندد. آن گاه، براى بار دوم، آیه مورد نظر را از روى قرآن بخوانید. و در اثناى آن، گاهى چشم‏هاى خود را ببندید و ادامه آیه را در ذهن و خاطرتان بیاورید و از حفظ بخوانید. سپس، هرگاه قسمتى از ادامه آیه را به یاد نیاوردید، چشم‏هاى خود را باز کنید و آن قسمت را از روى قرآن بخوانید. دوباره چشم‏هاى خود را ببندید و قمست دیگرى از ادامه آیه را در ذهن و خاطرتان بیاورید و از حفظ بخوانید. این کار را به همین صورت، آن قدر ادامه دهید تا تمام آیه مورد نظر را، حفظ نمایید.

۲۰٫ براى حفظ آیات طولانى، مى‏توانید آن آیات را بر اساس محل‏هاى وقف و درنگ آن‏ها، قسمت ـ قسمت کنید و سپس به حفظ هر قسمت از آن آیه بپردازید. براى آشنایى با محل‏هاى وقف آیات و علائم آن، مى‏توانید به صفحات پایانى برخى از قرآن‏ها یا کتاب‏هاى معتبر روخوانى و تجوید قرآن مراجعه نمایید، یا به نوارهاى مشهور تلاوت قرآن یا به تلاوت قاریان ممتاز قرآن گوش فرا دهید، یا آن‏ها را از استادان معروف قرآن بپرسید و یا زیر نظر آنان یاد بگیرید.

۱۲ نکته حفظ قرآن کریم

براى حفظ قرآن، لازم است به موارد ذیل توجه کنید: 
۱٫ گرفتن تصمیم جدى و باقى ماندن بر تصمیم. 
۲٫ داشتن جواب‏هاى قانع کننده‏اى براى سؤال‏هاى ذیل: چرا حفظ مى‏کنم؟ فایده‏اش چیست؟ قرآن چیست؟ سخن کیست؟ روى من چه اثراتى ممکن است داشته باشد؟ چقدر به قرآن علاقه دارم؟ چه چیزى از قرآن براى من مهم‏تر است؟ چه کتابى از این مهم‏تر است؟ و… 
۳٫ قرائت صحیح و روان قرآن؛ به طورى که در هیچ جاى قرآن مشکل قرائت نداشته باشید.

۴٫ استفاده از یک قرآن (مانند خط عثمان‏ طه).
۵٫ انس با صوت قرآن و گوش کردن به نوار ترتیل به ویژه قاریانى که صداى دلنشین دارند. 
۶٫ تقسیم اوقات (یکى براى حفظ و دیگرى براى تکرار)، زمان حفظ ثابت باشد و بهتر است در مکانى آرام و اوایل صبح بعد از نماز صبح باشد ولى تکرار هر موقع باشد، مهم نیست. 
۷٫ انتخاب قسمتى از قرآن (یک صفحه، یا چند آیه) اول چندین مرتبه باید آن را خواند (از روى متن) و سپس از حفظ براى کسى قرائت کرد تا غلطهاى احتمالى را بگوید. 
۸٫ خواندن آیه به آیه از حفظ. 
۹٫ انتخاب مکانى ثابت و داشتن حوصله. 
۱۰٫ هرگونه که حفظ مى‏ شود، به همان روش تکرار گردد. 
۱۱٫ در هنگام حفظ، زبان کار کند و صدا بیرون بیاید. شمرده شمرده و با تأنى خوانده شود. 
۱۲٫ هر روز اول محفوظات از حفظ خوانده شود؛ بعداً هفته‏ اى یک بار و به مرور زمان ماهى یک بار، دوره شود و… اگر به این نحو حفظ گردد، فراموش نمى ‏شود و قرآن خودش در سختى‏ها یار و مددکار شخص خواهد بود.

۱۱ ترفند پیشرفت در حفظ قرآن

در این نوشته سعی شده است تا با ۱۱ توصیه کوتاه به قرآن آموزان عزیز بخشی از تجارب آموزشی را گوش زد نماییم که خواندن آن خالی از لطف نخواهد بود :

اخلاص

برای حفظ قرآن، از همان ابتدای کار، نیت خود را رضایت پروردگار قرار دهید و هدفتان از فراگیری و حفظ قرآن، تنها خشنود کردن خداوند باشد، و امیدوار باشید که این عمل مسبّب رستگاری و راه بردن شما به بهشت برین الهی است.

بی دلیل نیست که خداوند نیز به همین منظور نسبت به بندگان خود محبت داشته و خطاب به آنانی که در این راه قدم می گذارند و تلاش می کنند می فرماید: «کتابی است که از سوی خداوند پیروزمند فرزانه، فرو فرستاده شده است. کتابی آسمانی را به راستی و درستی بر تو نازل کرده ایم، پس خداوند را در حالی که دین خود را برای او پاک و پیراسته می داری بپرست». (سوره زمر، آیات ۱و۲)

« بگو فرمان یافته¬ام که خداوند را – در حالی که دینم که برای او پاک و پیراسته می دارم- بپرستم، و فرمان یافته ام که نخستین مسلمان (این امت) باشم». (سوره زمر۱۰و۱۱)

شکی نیست که هر کس که قرآن قرائت می کند، علاوه بر اجر معنوی، در این دنیا نیز پاداش خود را می¬گیرد و دستش به گناه آلوده نخواهد شد.

تلفظ و قرائت صحیح

اولین گام پس از اخلاص، طرز خواندن و قرائت قرآن کریم است و این حاصل نمی شود مگر با گوش سپردن به صدای قاریان خوب و یا کسانی که قرآن را درست به خاطر سپرده اند. آموزش و فراگیری قرآن نیاز به معلم خوب دارد.

کسانی که مایل به قرائت خوب قرآنی هستند، در ابتدا باید از قرائت خود مطمئن شوند. به ویژه آنها باید تحت نظر مربیانی باشند که دانش کافی نسبت به زبان عرب و زبان قرآنی دارند. این از آن جهت حائز اهمیّت است که زبان قرآن، زبانی ویژه و خاص است.

تعیین حدود روزانه برای حفظ قرآن

برای حفظ قرآن مجید لازم است که برنامه مرتب روزانه برای خود داشت. برای مثال، هر روز یک صفحه، دو صفحه و یا هر مقدار که حافظه می تواند و در ساعتی معین و مشخص حفظ کند. بنابراین حافظ پس از تنظیم برنامه روزانه و اصلاح قرائت و سپس حفظ قسمت در نظر گرفته، باید زمانی نیز برای تکرار قرار دهد.

یکی از نکات مهم برای حفظ و قرائت قرآن، توجه به لحن یا حالت قرائت قرآن است. البته این گام بعدی است، اما چه بهتر از ابتدا به آن توجه شود. زیرا با زبان آنچنان آموخته می شود که شما آن را عادت می دهید.

بنابراین، باید از ابتدا آن را، آن گونه عادت دهید که صحیح باشد. زیرا اگر آموزنده اشتباه فرا بگیرد این اشتباه در قرائت او باقی می ماند و در ذهن وی حفظ می شود و برگرداندان آن کاری بسیار سخت و مشکل است.

از حد خود فراتر نروید

توصیه نمی شود یک حافظ قرآن از یک بخشی که به خوبی فرا نگرفته به بخش دیگر برود. این از آن نظر حائز اهمیت است که بخش و حد به خاطر سپرده شده باید در ذهن شما حک شود و شکی نداشته باشید که بهترین راه برای به خاطر سپردن آن تکرار شبانه روزی آن است. شما باید در خلوت خود آن را تکرار کنید هر زمانی فرصت به دست آمد، با صدای بلند قرائت نمایید تا هنگامی که ملکه ذهن شما شد. این ساده ترین طریق حفظ است. و اگر بتوانید با اشخاص دیگری که در حال فراگیری هستند آن را تکرار نمایید، بسیار مفید است. بنابراین هرگاه که مطمئن شدید بخشی را به خوبی و درستی آموخته اید و به خاطر سپرده اید، آنگاه به بخش بعدی بروید.

از یک نسخه قرآن استفاده کنید

در میان نکاتی که به حفظ کردن قرآن کریم یاری می رساند، داشتن یک نسخه واحد و استفاده از آن برای حفظ کردن است و فراموش نکنید که هیچ گاه نیز آن را تغییر ندهید. زیرا قرآن آموز، حافظه¬اش به آن خطوط قرآنی می نگرد و آن را به خاطر می سپارد، این خطوط در یک نسخه شکل و ترکیب چاپی خاصی دارد و در نسخه دیگر چاپ آن متفاوت است. تصویری که حافظ می بیند، در ذهن او می نشیند. تغییر این تصویر در ذهن باعث اغتشاش و بر هم خوردگی می شود.

بنابراین و در اثر تجربه، این نکته توصیه می شود که حتماً از یک نسخه برای حفظ قرآن استفاده شود. چون دیده شده که عکس این حالت سبب مشکلات فراوان برای حافظ قرآنی گشته است. علت اصلی آن نیز تغییر نسخه های قرآنی هنگام دوره آموزش بوده است.

فهم قرآن بهترین راه حفظ آن است

یکی از نکات بسیار با اهمیّت برای حفظ قرآن، درک معنای آیه های قرآن مجید است. به همین دلیل توصیه می شود که حتماً هنگام فراگیری و حفظ قرآن، تفسیری خوب نیز داشته باشید تا در مورد آیه ها شما را آگاه کند و ارتباط آنها با یکدیگر را برای شما شرح دهد. در این صورت مطمئن باشید که آنچه را به خاطر می سپارید، در ذهن شما می ماند، در غیر این صورت اگر هزاران بار نیز آیه های قرآن کریم را حفظ کرده و تکرار کنید، چون به ارتباط منطقی آنها و معنایشان آگاه نیستید، ربط آیه ها با یکدیگر از دست شما رها خواهد شد و شما قادر نخواهید بود که آنها را هم مرتبط کنید و به خاطر بیاورید. چون از نظر منطق انسان هر آنچه را که می فهمد به خاطر می سپارد و هر آنچه را که ارتباطش را درک کند، به صورت سلسله ذهن پی می گیرد و تداوم می بخشد.

بنابراین پیش از زمان گذاشتن برای تکرار، نیاز به درک آن دارید. و اگر به این طریق عمل کنید، مطمئن باشید که آیه ها به شدن در ذهن شما می ماند و فراموشتان نخواهد شد و هیچ گاه نیز آیه ای را با آیه دیگری اشتباه نخواهید کرد.

تا حفظیات شما روان نشده به حفظیات جدید نپردازد

پس از آنکه یک سوره را از میان سوره های قرآن انتخاب کرده و به حفظ کردن آن پرداختید، هیچ گاه تا آن را کامل نکرده و از ابتدا تا انتها را حفظ نشده اید، به سوره بعد نروید. حافظ بدون آن که فکر کند، به راحتی از ابتدا تا انتها را قرائت نماید. آیه های حفظ شده در ذهن حافظ باید همچون آب رود جاری شود، بدون آن که هیچ نگرانی و دلواپسی داشته باشد. در این حالت، حافظ نباید به معنا و یا چیز دیگری بینیدیشد باید با آرامش آیه ای را پس از آیه دیگر از ذهن به زبان جاری نماید. مثلاً در مورد سوره فاتحه، بلافاصله پس از آن که نام سوره برده شد. باید این عمل صورت پذیرد. این امر ممکن نمی¬گردد مگر آن که این سوره و آیه های آن مرتب تکرار شود. بنابراین هر زمان که مطمئن شدید که هر سوزه در ذهن شما کاملاً ملکه گردیده، از ابتدا تا انتها بدون نگرانی می توانید به سراغ سوره دیگر رفته و آن را آغاز کنید.

برای دیگران حفظیات خود را قرائت کنید

لازم است که حافظ قرآن برای حفظ تنها متکی به خودش نباشد، بسیار عمل مناسبی است که حافظ قرآن هنگام قرائت آیه هایی که حفظ کرده، به وسیله شخص و یا تطبیق دادن با نسخه ای که از روی آن اقدام به حفظ کرده، حفظیات خود را بررسی کند و بهترین حالت آن است که شخص بررسی کننده نیز در حال حفظ همین بخشها بوده باشد. در این حالت است که حافظ احتمالاً از بخش های فراموش شده خویش مطلع گشته و یا از بخشهایی که جا به جا می خواند، آگاه گردد. در حالی که قبلاً نسبت به آنها وقوف نداشته است. چون بسیاری از ما گمان می کنیم که درست حفظ کرده ایم، اما هنگامی که آن را با نسخه تطبیق می دهیم، خطاهایمان آشکار می شود. چون شخصی که در حال حفظ است به خطاهای خود آگاه نیست و نمی داند که چه اشتباهاتی دارد، مگر این که تطبیق داده شود.

آنچه را که حفظ کرده اید، مرور کنید

حافظ قرآن نباید تصور کند که چون آن را حفظ کرده، همیشه در ذهن خواهد داشت. بلکه باید دائماً آن را تکرارکند وگرنه به سرعت از خاطرش خواهد رفت. ولی اگر این عمل تکرار، صورت گیرد حافظ قرآن می تواند مطمئن باشد که همیشه آنچه را به خاطر سپرده در ذهن خود خواهد داشت.

نسبت به بخشهای مشابه آگاه باشید

خداوند نسبت به بخشهای مشابه قرآن مجید که در تأیید یکدیگرند، می فرمایند: « خداوند بهترین سخن را در هیأت کتابی همگون و مکرر فرو فرستاد، که پوستهای کسانی که از پروردگارشان خشیت دارند، از آن به لرزه در آید، سپس (آرامش یابند) پوستهایشان و دلهایشان با یاد خدا نرم شود، این هدایت الهی است که به آن هر کس را بخواهد به رای می آورد و هر کس که خداوند بیراهش گذارده باشد، راهنمایی ندارد». سوره زمر، آیه ۲۳).

قرآن کریم شامل ۱۱۴ سوره و ۶۲۳۶ آیه است. در میان این آیات، آیه هایی وجود دارند که شبیه به یکدیگرند. حافظ قرآن برای آن که آنها را با یکدیگر اشتباه نکند، نیاز به دانش در مورد آنها داشته که آن نیز جز به مطالعه در مورد آنها و تمرین و تکرار نیست.

سالهای طلایی حفظ قرآن

موفق ترین اشخاص، کسانی هستند که در سالهای حفظ قرآن تلاش کنند. این سالهای طلایی برای حفظ قرآن، سنین تا بیست و سه سالگی است. حفظ کردن و حافظ شدن در این سنین بسیار مناسب است. در حقیقت این سالها مناسبترین سالهای حفظ قرآن است. بنابراین لازم است که هر شخص در طی این سالهای زندگی به حفظ قرآن است. بنابراین لازم است که هر شخص در طی این سالهای زندگی به حفظ کتاب مقدس الهی اقدام کند.

در این سنین حافظه بسیار سریع عمل می کند چون مشغله های زندگی کمتر و ذهن نیز تازه و جوان است. بنابراین هر آنچه که شخص طالب باشد، به سرعت به خاطر سپرده خواهد شد.

 

ضمیمه ۲ جدول حفظ ده جزء اول

برنامه حفظ، مرور و تثبیت ده جزء اول قرآن کریم

جزء اول

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

سوم[۱]

دوم

ش

صفحه ۲ ـ سوره بقره (۱ ـ ۵)

—–

در این مقطع از برنامه حفظ، مرور روزانه «نیم‌جزء» از محفوظات گذشته کافی به نظر می‌رسد.

ی

صفحه ۳ ـ سوره بقره (۶ ـ ۱۶)

محفوظات روز قبل

د

صفحه ۴ ـ سوره بقره (۱۷ ـ ۲۴)

محفوظات دو روز قبل

س

صفحه ۵ ـ سوره بقره (۲۵ ـ ۲۹)

محفوظات سه روز قبل

چ

صفحه ۶ ـ سوره بقره (۳۰ ـ ۳۷)

محفوظات چهار روز قبل

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

سوم

ش

صفحه ۷ ـ سوره بقره (۳۸ ـ ۴۸)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۸ ـ سوره بقره (۴۹ ـ ۵۷)

//

//

د

صفحه ۹ ـ سوره بقره (۵۸ ـ ۶۱)

//

//

س

صفحه ۱۰ ـ سوره بقره (۶۲ ـ ۶۹)

//

//

چ

صفحه ۱۱ ـ سوره بقره (۷۰ ـ ۷۶)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۱۲ ـ سوره بقره (۷۷ ـ ۸۳)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۳ ـ سوره بقره (۸۴ ـ ۸۸)

//

//

د

صفحه ۱۴ ـ سوره بقره (۸۹ ـ ۹۳)

//

//

س

صفحه ۱۵ ـ سوره بقره (۹۴ ـ ۱۰۱)

//

//

چ

صفحه ۱۶ ـ سوره بقره (۱۰۲ ـ ۱۰۵)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

چهارم

اول

ش

صفحه ۱۷ ـ سوره بقره (۱۰۶ ـ ۱۱۲)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۸ ـ سوره بقره (۱۱۳ ـ ۱۱۹)

//

//

د

صفحه ۱۹ ـ سوره بقره (۱۲۰ ـ ۱۲۶)

//

//

س

صفحه ۲۰ ـ سوره بقره (۱۲۷ ـ ۱۳۴)

//

//

چ

صفحه ۲۱ ـ سوره بقره (۱۳۵ ـ ۱۴۱)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

دوم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء اول

همراه با مرور جزء سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء دوم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

چهارم

سوم

ش

صفحه ۲۲ ـ سوره بقره (۱۴۲ ـ ۱۴۵)

—–

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۲۳ ـ سوره بقره (۱۴۶ ـ ۱۵۳)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۲۴ ـ سوره بقره (۱۵۴ ـ ۱۶۳)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۲۵ ـ سوره بقره (۱۶۴ ـ ۱۶۹)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۲۶ ـ سوره بقره (۱۷۰ ـ ۱۷۶)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۲۷ ـ سوره بقره (۱۷۷ ـ ۱۸۱)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۲۸ ـ سوره بقره (۱۸۲ ـ ۱۸۶)

//

//

د

صفحه ۲۹ ـ سوره بقره (۱۸۷ ـ ۱۹۰)

//

//

س

صفحه ۳۰ ـ سوره بقره (۱۹۱ ـ ۱۹۶)

//

//

چ

صفحه ۳۱ ـ سوره بقره (۱۹۷ ـ ۲۰۲)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

پنجم

اول

ش

صفحه ۳۲ ـ سوره بقره (۲۰۳ ـ ۲۱۰)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۳۳ ـ سوره بقره (۲۱۱ ـ ۲۱۵)

//

//

د

صفحه ۳۴ ـ سوره بقره (۲۱۶ ـ ۲۱۹)

//

//

س

صفحه ۳۵ ـ سوره بقره (۲۲۰ ـ ۲۲۱)[۲]

//

//

چ

صفحه ۳۵ ـ سوره بقره (۲۲۲ ـ ۲۲۴)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

صفحه ۳۶ ـ سوره بقره (۲۲۵ ـ ۲۲۸)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۳۶ ـ سوره بقره (۲۲۹ ـ ۲۳۰)

//

//

د

صفحه ۳۷ ـ سوره بقره (۲۳۱ ـ ۲۳۲)

//

//

س

صفحه ۳۷ ـ سوره بقره (۲۳۳)

//

//

چ

صفحه ۳۸ ـ سوره بقره (۲۳۴ ـ ۲۳۵)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

صفحه ۳۸ ـ سوره بقره (۲۳۶ ـ ۲۳۷)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه (نیم‌جزء) از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۳۹ ـ سوره بقره (۲۳۸ ـ ۲۴۵)

//

//

د

صفحه ۴۰ ـ سوره بقره (۲۴۶ ـ ۲۴۸)

//

//

س

صفحه ۴۱ ـ سوره بقره (۲۴۹ ـ ۲۵۲)

//

//

چ

—–

تثبیت محفوظات هفته

پ

—–

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء دوم

همراه با مرور جزء اول و سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء سوم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

ششم

اول

ش

صفحه ۴۲ ـ سوره بقره (۲۵۳ ـ ۲۵۶)

—–

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۴۳ ـ سوره بقره (۲۵۷ ـ ۲۵۹)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۴۴ ـ سوره بقره (۲۶۰ ـ ۲۶۴)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۴۵ ـ سوره بقره (۲۶۵ ـ ۲۶۹)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۴۶ ـ سوره بقره (۲۷۰ ـ ۲۷۴)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

صفحه ۴۷ ـ سوره بقره (۲۷۵ ـ ۲۸۱)

محفوظات یک هفته اخیر

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۴۸ ـ سوره بقره (۲۸۲)

//

//

د

صفحه ۴۹ ـ سوره بقره (۲۸۳ ـ ۲۸۶)

//

//

س

صفحه ۵۰ ـ سوره آل عمران (۱ ـ ۹)

//

//

چ

صفحه ۵۱ ـ سوره آل عمران (۱۰ ـ ۱۵)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

صفحه ۵۲ ـ سوره آل عمران (۱۶ ـ ۲۲)

محفوظات یک هفته اخیر

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۵۳ ـ سوره آل عمران (۲۳ ـ ۲۹)

//

//

د

صفحه ۵۴ ـ سوره آل عمران (۳۰ ـ ۳۷)

//

//

س

صفحه ۵۵ ـ سوره آل عمران (۳۸ ـ ۴۵)

//

//

چ

صفحه ۵۶ ـ سوره آل عمران (۴۶ ـ ۵۲)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۵۷ ـ سوره آل عمران (۵۳ ـ ۶۱)

محفوظات یک هفته اخیر

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۵۸ ـ سوره آل عمران (۶۲ ـ ۷۰)

//

//

د

صفحه ۵۹ ـ سوره آل عمران (۷۱ ـ ۷۷)

//

//

س

صفحه ۶۰ ـ سوره آل عمران (۷۸ ـ ۸۳)

//

//

چ

صفحه ۶۱ ـ سوره آل عمران (۸۴ ـ ۹۱)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

هفتم

اول

ش

—–

مرور و تثبیت جزء سوم

همراه با مرور اجزاء اول، دوم و سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء چهارم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

هفتم

دوم

ش

صفحه ۶۲ ـ سوره آل عمران (۹۲ ـ ۱۰۰)

—–

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۶۳ ـ سوره آل عمران (۱۰۱ ـ ۱۰۸)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۶۴ ـ سوره آل عمران (۱۰۹ ـ ۱۱۵)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۶۵ ـ سوره آل عمران (۱۱۶ ـ ۱۲۱)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۶۶ ـ سوره آل عمران (۱۲۲ ـ ۱۳۲)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

صفحه ۶۷ ـ سوره آل عمران (۱۳۳ ـ ۱۴۰)

محفوظات یک هفته اخیر

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۶۸ ـ سوره آل عمران (۱۴۱ ـ ۱۴۸)

//

//

د

صفحه ۶۹ ـ سوره آل عمران (۱۴۹ ـ ۱۵۳)

//

//

س

صفحه ۷۰ ـ سوره آل عمران (۱۵۴ ـ ۱۵۷)

//

//

چ

صفحه ۷۱ ـ سوره آل عمران (۱۵۸ ـ ۱۶۵)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۷۲ ـ سوره آل عمران (۱۶۶ ـ ۱۷۳)

محفوظات یک هفته اخیر

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۷۳ ـ سوره آل عمران (۱۷۴ ـ ۱۸۰)

//

//

د

صفحه ۷۴ ـ سوره آل عمران (۱۸۱ ـ ۱۸۶)

//

//

س

صفحه ۷۵ ـ سوره آل عمران (۱۸۷ ـ ۱۹۴)

//

//

چ

صفحه ۷۶ ـ سوره آل عمران (۱۹۵ ـ ۲۰۰)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

هشتم

اول

ش

صفحه ۷۷ ـ سوره نساء (۱ ـ ۶)

محفوظات یک هفته اخیر

پانزده صفحه از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۷۸ ـ سوره نساء (۷ ـ ۱۱)

//

//

د

صفحه ۷۹ ـ سوره نساء (۱۲ ـ ۱۴)

//

//

س

صفحه ۸۰ ـ سوره نساء (۱۵ ـ ۱۹)

//

//

چ

صفحه ۸۱ ـ سوره نساء (۲۰ ـ ۲۳)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء چهارم

همراه با مرور اجزاء اول، دوم، سوم و سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء پنجم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

هشتم

سوم

ش

صفحه ۸۲ ـ سوره نساء (۲۴ ـ ۲۶)

—–

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۸۳ ـ سوره نساء (۲۷ ـ ۳۳)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۸۴ ـ سوره نساء (۳۴ ـ ۳۷)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۸۵ ـ سوره نساء (۳۸ ـ ۴۴)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۸۶ ـ سوره نساء (۴۵ ـ ۵۱)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۸۷ ـ سوره نساء (۵۲ ـ ۵۹)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۸۸ ـ سوره نساء (۶۰ ـ ۶۵)

//

//

د

صفحه ۸۹ ـ سوره نساء (۶۶ ـ ۷۴)

//

//

س

صفحه ۹۰ ـ سوره نساء (۷۵ ـ ۷۹)

//

//

چ

صفحه ۹۱ ـ سوره نساء (۸۰ ـ ۸۶)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

نهم

اول

ش

صفحه ۹۲ ـ سوره نساء (۸۷ ـ ۹۱)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۹۳ ـ سوره نساء (۹۲ ـ ۹۴)

//

//

د

صفحه ۹۴ ـ سوره نساء (۹۵ ـ ۱۰۱)

//

//

س

صفحه ۹۵ ـ سوره نساء (۱۰۲ ـ ۱۰۵)

//

//

چ

صفحه ۹۶ ـ سوره نساء (۱۰۶ ـ ۱۱۳)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

صفحه ۹۷ ـ سوره نساء (۱۱۴ ـ ۱۲۱)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۹۸ ـ سوره نساء (۱۲۲ ـ ۱۲۷)

//

//

د

صفحه ۹۹ ـ سوره نساء (۱۲۸ ـ ۱۳۴)

//

//

س

صفحه ۱۰۰ ـ سوره نساء (۱۳۵ ـ ۱۴۰)

//

//

چ

صفحه ۱۰۱ ـ سوره نساء (۱۴۱ ـ ۱۴۷)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء پنجم

همراه با مرور اجزاء اول، دوم، سوم، چهارم و سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء ششم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

نهم

چهارم

ش

صفحه ۱۰۲ ـ سوره نساء (۱۴۸ ـ ۱۵۴)

—–

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۰۳ ـ سوره نساء (۱۵۵ ـ ۱۶۲)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۱۰۴ ـ سوره نساء (۱۶۳ ـ ۱۷۰)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۱۰۵ ـ سوره نساء (۱۷۱ ـ ۱۷۵)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۱۰۶ ـ نساء (۱۷۶) + مائده (۱ ـ ۲)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دهم

اول

ش

صفحه ۱۰۷ ـ سوره مائده (۳ ـ ۵)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۰۸ ـ سوره مائده (۶ ـ ۹)

//

//

د

صفحه ۱۰۹ ـ سوره مائده (۱۰ ـ ۱۳)

//

//

س

صفحه ۱۱۰ ـ سوره مائده (۱۴ ـ ۱۷)

//

//

چ

صفحه ۱۱۱ ـ سوره مائده (۱۸ ـ ۲۳)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

صفحه ۱۱۲ ـ سوره مائده (۲۴ ـ ۳۱)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۱۳ ـ سوره مائده (۳۲ ـ ۳۶)

//

//

د

صفحه ۱۱۴ ـ سوره مائده (۳۷ ـ ۴۱)

//

//

س

صفحه ۱۱۵ ـ سوره مائده (۴۲ ـ ۴۵)

//

//

چ

صفحه ۱۱۶ ـ سوره مائده (۴۶ ـ ۵۰)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

صفحه ۱۱۷ ـ سوره مائده (۵۱ ـ ۵۷)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۱۸ ـ سوره مائده (۵۸ ـ ۶۴)

//

//

د

صفحه ۱۱۹ ـ سوره مائده (۶۵ ـ ۷۰)

//

//

س

صفحه ۱۲۰ ـ سوره مائده (۷۱ ـ ۷۶)

//

//

چ

صفحه ۱۲۱ ـ سوره مائده (۷۷ ـ ۸۲)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء ششم

همراه با مرور اجزاء اول تا پنجم و جزء سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء هفتم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

یازدهم

اول

ش

صفحه ۱۲۲ ـ سوره مائده (۸۳ ـ ۸۹)

—–

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۲۳ ـ سوره مائده (۹۰ ـ ۹۵)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۱۲۴ ـ سوره مائده (۹۶ ـ ۱۰۳)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۱۲۵ ـ سوره مائده (۱۰۴ ـ ۱۰۸)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۱۲۶ ـ سوره مائده (۱۰۹ ـ ۱۱۳)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

صفحه ۱۲۷ ـ سوره مائده (۱۱۴ ـ ۱۲۰)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۲۸ ـ سوره انعام (۱ ـ ۸)

//

//

د

صفحه ۱۲۹ ـ سوره انعام (۹ ـ ۱۸)

//

//

س

صفحه ۱۳۰ ـ سوره انعام (۱۹ ـ ۲۷)

//

//

چ

صفحه ۱۳۱ ـ سوره انعام (۲۸ ـ ۳۵)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

صفحه ۱۳۲ ـ سوره انعام (۳۶ ـ ۴۴)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۳۳ ـ سوره انعام (۴۵ ـ ۵۲)

//

//

د

صفحه ۱۳۴ ـ سوره انعام (۵۳ ـ ۵۹)

//

//

س

صفحه ۱۳۵ ـ سوره انعام (۶۰ ـ ۶۸)

//

//

چ

صفحه ۱۳۶ ـ سوره انعام (۶۹ ـ ۷۳)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۱۳۷ ـ سوره انعام (۷۴ ـ ۸۱)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۳۸ ـ سوره انعام (۸۲ ـ ۹۰)

//

//

د

صفحه ۱۳۹ ـ سوره انعام (۹۱ ـ ۹۴)

//

//

س

صفحه ۱۴۰ ـ سوره انعام (۹۵ ـ ۱۰۱)

//

//

چ

صفحه ۱۴۱ ـ سوره انعام (۱۰۲ ـ ۱۱۰)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوازدهم

اول

ش

—–

مرور و تثبیت جزء هفتم

همراه با مرور اجزاء اول تا ششم و جزء سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء هشتم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

دوازدهم

دوم

ش

صفحه ۱۴۲ ـ سوره انعام (۱۱۱ ـ ۱۱۸)

—–

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۴۳ ـ سوره انعام (۱۰۹ ـ ۱۲۴)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۱۴۴ ـ سوره انعام (۱۲۵ ـ ۱۳۱)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۱۴۵ ـ سوره انعام (۱۳۲ ـ ۱۳۷)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۱۴۶ ـ سوره انعام (۱۳۸ ـ ۱۴۲)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

صفحه ۱۴۷ ـ سوره انعام (۱۴۳ ـ ۱۴۶)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۴۸ ـ سوره انعام (۱۴۷ ـ ۱۵۱)

//

//

د

صفحه ۱۴۹ ـ سوره انعام (۱۵۲ ـ ۱۵۷)

//

//

س

صفحه ۱۵۰ ـ سوره انعام (۱۵۸ ـ ۱۶۵)

//

//

چ

صفحه ۱۵۱ ـ سوره اعراف (۱ ـ ۱۱)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۱۵۲ ـ سوره اعراف (۱۲ ـ ۲۲)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۵۳ ـ سوره اعراف (۲۳ ـ ۳۰)

//

//

د

صفحه ۱۵۴ ـ سوره اعراف (۳۱ ـ ۳۷)

//

//

س

صفحه ۱۵۵ ـ سوره اعراف (۳۸ ـ ۴۳)

//

//

چ

صفحه ۱۵۶ ـ سوره اعراف (۴۴ ـ ۵۱)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

پایان سال اول و آغاز سال دوم فعالیت حفظ

** یک سال از آغاز فعالیت حفظ شما گذشت. نماز شکر فراموش نشود. **

اول

اول

ش

صفحه ۱۵۷ ـ سوره اعراف (۵۲ ـ ۵۷)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۵۸ ـ سوره اعراف (۵۸ ـ ۶۷)

//

//

د

صفحه ۱۵۹ ـ سوره اعراف (۶۸ ـ ۷۳)

//

//

س

صفحه ۱۶۰ ـ سوره اعراف (۷۴ ـ ۸۱)

//

//

چ

صفحه ۱۶۱ ـ سوره اعراف (۸۲ ـ ۸۷)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء هشتم

همراه با مرور اجزاء اول تا هفتم و جزء سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء نهم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

اول

سوم

ش

صفحه ۱۶۲ ـ سوره اعراف (۸۸ ـ ۹۵)

—–

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۶۳ ـ سوره اعراف (۹۶ ـ ۱۰۴)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۱۶۴ ـ سوره اعراف (۱۰۵ ـ ۱۲۰)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۱۶۵ ـ سوره اعراف (۱۲۱ ـ ۱۳۰)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۱۶۶ ـ سوره اعراف (۱۳۱ ـ ۱۳۷)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

صفحه ۱۶۷ ـ سوره اعراف (۱۳۸ ـ ۱۴۳)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۶۸ ـ سوره اعراف (۱۴۴ ـ ۱۴۹)

//

//

د

صفحه ۱۶۹ ـ سوره اعراف (۱۵۰ ـ ۱۵۵)

//

//

س

صفحه ۱۷۰ ـ سوره اعراف (۱۵۶ ـ ۱۵۹)

//

//

چ

صفحه ۱۷۱ ـ سوره اعراف (۱۶۰ ـ ۱۶۳)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

اول

ش

صفحه ۱۷۲ ـ سوره اعراف (۱۶۴ ـ ۱۷۰)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۷۳ ـ سوره اعراف (۱۷۰ ـ ۱۷۸)

//

//

د

صفحه ۱۷۴ ـ سوره اعراف (۱۷۹ ـ ۱۸۷)

//

//

س

صفحه ۱۷۵ ـ سوره اعراف (۱۸۸ ـ ۱۹۵)

//

//

چ

صفحه ۱۷۶ ـ سوره اعراف (۱۹۶ ـ ۲۰۶)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

دوم

ش

صفحه ۱۷۷ ـ سوره انفال (۱ ـ ۸)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۷۸ ـ سوره انفال (۹ ـ ۱۶)

//

//

د

صفحه ۱۷۹ ـ سوره انفال (۱۷ ـ ۲۵)

//

//

س

صفحه ۱۸۰ ـ سوره انفال (۲۶ ـ ۳۳)

//

//

چ

صفحه ۱۸۱ ـ سوره انفال (۳۴ ـ ۴۰)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء نهم

همراه با مرور اجزاء اول تا هشتم و جزء سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

جزء دهم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید (صفحه ـ سوره (آیات))

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

دوم

چهارم

ش

صفحه ۱۸۲ ـ سوره انفال (۴۱ ـ ۴۵)

—–

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۸۳ ـ سوره انفال (۴۶ ـ ۵۲)

محفوظات روز قبل

//

د

صفحه ۱۸۴ ـ سوره انفال (۵۳ ـ ۶۱)

محفوظات دو روز قبل

//

س

صفحه ۱۸۵ ـ سوره انفال (۶۲ ـ ۶۹)

محفوظات سه روز قبل

//

چ

صفحه ۱۸۶ ـ سوره انفال (۷۰ ـ ۷۵)

محفوظات چهار روز قبل

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

اول

ش

صفحه ۱۸۷ ـ سوره توبه (۱ ـ ۶)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۸۸ ـ سوره توبه (۷ ـ ۱۳)

//

//

د

صفحه ۱۸۹ ـ سوره توبه (۱۴ ـ ۲۰)

//

//

س

صفحه ۱۹۰ ـ سوره توبه (۲۱ ـ ۲۶)

//

//

چ

صفحه ۱۹۱ ـ سوره توبه (۲۷ ـ ۳۱)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

دوم

ش

صفحه ۱۹۲ ـ سوره توبه (۳۲ ـ ۳۶)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۹۳ ـ سوره توبه (۳۷ ـ ۴۰)

//

//

د

صفحه ۱۹۴ ـ سوره توبه (۴۱ ـ ۴۷)

//

//

س

صفحه ۱۹۵ ـ سوره توبه (۴۸ ـ ۵۴)

//

//

چ

صفحه ۱۹۶ ـ سوره توبه (۵۵ ـ ۶۱)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

سوم

ش

صفحه ۱۹۷ ـ سوره توبه (۶۲ ـ ۶۸)

محفوظات یک هفته اخیر

یک جزء از محفوظات گذشته

ی

صفحه ۱۹۸ ـ سوره توبه (۶۹ ـ ۷۲)

//

//

د

صفحه ۱۹۹ ـ سوره توبه (۷۳ ـ ۷۹)

//

//

س

صفحه ۲۰۰ ـ سوره توبه (۸۰ ـ ۸۶)

//

//

چ

صفحه ۲۰۱ ـ سوره توبه (۸۷ ـ ۹۳)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور محفوظات

چهارم

ش

—–

مرور و تثبیت جزء دهم

همراه با مرور اجزاء اول تا نهم و جزء سی‌ام

ی

—–

د

—–

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

* توصیه می‌کنیم اکنون و پس از حفظ ده جزء اول (و در مجموع یازده جزء از قرآن کریم) قدری به خود استراحت دهید و ـ مثلاً ـ پس از گذشت یک تا دو هفته، به حفظ ده جزء دوم اقدام نمایید.

* در صورت تسلط مطلوب بر ده جزء اول، می‌توانید با شرکت در مسابقات و آزمونهای مختلف (از جمله آزمونهای طرح اعطای مدرک تخصصی به حفاظ قرآن کریم)، ضمن کسب موفقیتهای مختلف، تواناییهای خود را نیز بهتر محک بزنید.

در سایه الطاف بیکران صاحب قرآن، سربلند باشید.

 

پی نوشت:


[۱] . چنانچه در کتاب «راهنمای حفظ قرآن» نیز گفته‌ایم، فرض ما بر این است که شما ابتدا جزء سی‌ام را حفظ کرده‌اید و اکنون در ماه سوم و در ادامه کار خود، به حفظ قرآن از ابتدا می‌پردازید.

[۲] . از آنجا که حفظ و مرور صفحات ۳۵ تا ۳۸ سوره بقره (معروف به آیات طلاق) برای عموم حافظان کمی مشکل‌ساز است، برنامه حفظ این صفحات کمی آسانتر از قسمتهای دیگر و به صورت حفظ «نیم‌صفحه»‌ در روز در نظر گرفته شده است.

ضمیمه ۱ جدول حفظ جزء سی

ضمیمه ۱ جدول حفظ جزء سی

برنامه حفظ، مرور و تثبیت جزء سی‌ام قرآن کریم

ماه

هفته

روز

حفظ جدید

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

اول

اول

ش

ناس ـ فلق ـ توحید

—–

—–

ی

مسد ـ نصر

محفوظات روز قبل

—–

د

کافرون ـ کوثر

محفوظات دو روز قبل

—–

س

ماعون ـ قریش

محفوظات سه روز قبل

—–

چ

فیل ـ همزه

محفوظات چهار روز قبل

—–

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

دوم

ش

عصر ـ تکاثر

محفوظات یک هفته اخیر

محفوظات هفته اول

ی

قارعه

//

//

د

عادیات

//

//

س

زلزال

//

//

چ

بینه (۱ـ۵)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

سوم

ش

بینه (۵ تا آخر)

محفوظات یک هفته اخیر

محفوظات دو هفته اول

ی

قدر ـ تین

//

//

د

علق

//

//

س

انشراح ـ ضحی

//

//

چ

لیل

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

چهارم

ش

شمس

محفوظات یک هفته اخیر

محفوظات سه هفته اول

ی

بلد (۱ تا ۱۰)

//

//

د

بلد (۱۱ تا آخر)

//

//

س

فجر (۱ تا ۱۶)

//

//

چ

فجر (۱۷ تا آخر)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات (نیم‌جزء دوم جزء سی)

دوم

اول

ش

غاشیه (۱ تا ۱۴)

محفوظات یک هفته اخیر

نیم‌جزء دوم جزء سی (فجر تا ناس)

ی

غاشیه (۱۵ تا آخر)

//

//

د

اعلی

//

//

س

طارق

//

//

چ

بروج (۱ تا ۱۰)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

دوم

ش

بروج (۱۱ تا آخر)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه از محفوظات گذشته

ی

انشقاق (۱ تا ۱۵)

//

//

د

انشقاق (۱۵ تا آخر)

//

//

س

مطففین (۱ تا ۱۷)

//

//

چ

مطففین (۱۸ تا ۲۸)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

سوم

ش

مطففین (۲۹ تا آخر)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه از محفوظات گذشته

ی

انفطار

//

//

د

تکویر (۱ تا ۱۴)

//

//

س

تکویر (۱۵ تا آخر)

//

//

چ

عبس (۱ تا ۲۳)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

چهارم

ش

عبس (۲۴ تا آخر)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه از محفوظات گذشته

ی

نازعات (۱ تا ۱۵)

//

//

د

نازعات (۱۶ تا ۳۲)

//

//

س

نازعات (۳۳ تا آخر)

//

//

چ

نبأ (۱ تا ۱۶)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

سوم

اول

ش

نبأ (۱۷ تا ۳۰)

محفوظات یک هفته اخیر

ده صفحه از محفوظات گذشته

ی

نبأ (۳۱ تا آخر)

//

//

د

—–

مرور و تثبیت جزء سی‌ام

س

—–

چ

—–

پ

—–

ج

—–

آموزش حفظ قرآن : درس ۱۴

نمونه برنامه عملی برای حفظ ومرور

آنچه تاکنون گفتیم بیان نکاتی کلی و اساسی برای علاقمندان به حفظ قرآن کریم بود. بجاست که پیش از پایان دادن به بحث، یک برنامه عملی ساده را نیز برای این کار پیشنهاد کنیم. البته تأکید می‌کنیم که هدف ما صرفاً بیان یک نمونه کوچک است تا راهنمایی برای عزیزان علاقمند به حفظ قرآن باشد و آنان را در برنامه‌ریزی هرچه بهتر و دقیق‌تر برای این کار یاری رساند.[۱] پیش از بیان این برنامه، بد نیست بار دیگر به برخی از نکاتی که در مطالب پیشین گفتیم اشاره‌ای داشته باشیم:

گفتیم که برای آغاز کار حفظ، پیش از هر چیز باید یک «مصحف حفظ» ـ با توجه به ویژگیهایی که قبلاً بیان شد ـ تهیه کنید.

پیشنهاد ما این بود که کار خود را از حفظ جزء سی‌ام (از سوره‌ ناس به سوره نبأ) آغاز کنید و پس از آن به حفظ قرآن از ابتدا اقدام نمایید.

در ماههای اول (دو تا سه ماه اول)، حجم محفوظات جدید شما در هر روز، از «نیم‌صفحه» تجاوز نکند. سپس این میزان را به یک صفحه افزایش دهید و تا پایان هم به این روند پایبند باشید.

سعی کنید همواره با یک برنامه معتدل پیش بروید. به این منظور برنامه حفظ قسمتهای جدید، تنها در ۵ روز هفته انجام گیرد و دو روز دیگر (مثلاً پنجشنبه و جمعه) را به مرور و تثبیت محفوظات پیشین و استراحت و تفریحات سالم اختصاص دهید.

نکته مهم دیگر که به ویژه برای برنامه‌ریزی و زمانبندی حفظ و مرور به شما کمک می‌کند این است که بدانید: در اوایل کار حفظ، اختصاص دادن «یک ساعت» در شبانه‌روز برای حفظ و مرور محفوظات کافی به نظر می‌رسد؛ اما به مرور زمان و با افزایش حجم محفوظات، باید این زمان را به تدریج افزایش دهید و در نهایت به ۲ ساعت در روز برسانید. البته توجه داشته باشید که این زمان (مثلاً دو ساعت) نباید در یک نوبت لحاظ شود؛ بلکه سعی کنید در چهار زمان نیم‌ساعته کارهای مربوط به حفظ و مرور روزانه خود را برنامه‌ریزی کنید.[۲]

به تجربه برای حافظان ثابت شده است که همه آنها پس از خو گرفتن با حفظ قرآن، می‌توانند به راحتی و با توجه به دیگر مشغله‌ها و فعالیتهای روزمره، برای حفظ خود نیز برنامه‌ریزی کنند. بنابراین اگر در ابتدا کمی در این کار با سختی مواجه شدید نگران نشوید و همواره به عنایات خداوند و کرامت قرآن دلگرم باشید. اگر در چند ماه اول با سختیهای حفظ قرآن مدارا کنید، بی‌تردید پس از آن به راحتی و در کنار دیگر فعالیتهای روزمره به کار حفظ و مرور محفوظات نیز خواهید پرداخت.

حال فرض کنیم شما با توکل بر الطاف خدای مهربان و با توسل به معصومان (علیهم السلام)، عزم خود را جزم کرده‌اید و می‌خواهید ـ مثلاً ـ از ابتدای تابستان کار حفظ قرآن را شروع کنید. بنابراین هدف شما در حال حاضر حفظ استوار و متقن جزء سی‌ام قرآن مجید است. با توجه به اینکه تازه می‌خواهید به حفظ قرآن بپردازید و قبلاً سابقه انجام آن را نداشته‌اید، پیشنهاد می‌کنیم نکات فوق را مدنظر داشته باشید و با توجه به آنها کار خود را شروع کرده و ادامه دهید. با رعایت نکات فوق شما می‌توانید در طول حداکثر سه ماه، جزء سی‌ام را با کیفیتی مطلوب حفظ و ارائه کنید.[۳] شما می‌توانید از برنامه پیشنهادی زیر برای ماه اول فعالیت خود استفاده نمایید:

ماه

هفته

روز

حفظ جدید

مرور میان‌مدت

مرور بلندمدت

اول

اول

ش

ناس ـ فلق ـ توحید

—–

—–

ی

مسد ـ نصر

محفوظات روز قبل

—–

د

کافرون ـ کوثر

محفوظات دو روز قبل

—–

س

ماعون ـ قریش

محفوظات سه روز قبل

—–

چ

فیل ـ همزه

محفوظات چهار روز قبل

—–

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

دوم

ش

عصر ـ تکاثر

محفوظات یک هفته اخیر

محفوظات هفته اول

ی

قارعه

//

//

د

عادیات

//

//

س

زلزال

//

//

چ

بینه (۱ـ۵)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

سوم

ش

بینه (۵ تا آخر)

محفوظات یک هفته اخیر

محفوظات دو هفته اول

ی

قدر ـ تین

//

//

د

علق

//

//

س

انشراح ـ ضحی

//

//

چ

لیل

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات

چهارم

ش

شمس

محفوظات یک هفته اخیر

محفوظات سه هفته اول

ی

بلد (۱ تا ۱۰)

//

//

د

بلد (۱۱ تا آخر)

//

//

س

فجر (۱ تا ۱۶)

//

//

چ

فجر (۱۷ تا آخر)

//

//

پ

—–

تثبیت محفوظات هفته

ج

—–

مرور همه محفوظات (نیم‌جزء دوم جزء سی)

در ضمیمه (۱) جدول حفظ جزء سی‌ام به طور کامل آمده است.

یادآوری نکات مربوط به مرور محفوظات

پیشتر گفتیم که مرور محفوظات باید در سه مرحله انجام گیرد: در کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت. «مرور در کوتاه‌مدت» مربوط به روزهایی است که شما قسمت جدیدی را حفظ می‌کنید.[۴] چنانچه قبلاً هم گفته‌ایم، لازم است قسمتهایی را که جدیداً حفظ می‌کنید در همان روز، بین ۱۰ تا ۲۰ بار تکرار کنید. این میزان تکرار برای یک مقطع «نیم‌صفحه‌ای» ـ البته در ماههای اول کار ـ حداکثر یک ساعت زمان می‌برد. البته با گذشت زمان و انس گرفتن شما با حفظ قرآن، این زمان کاهش خواهد یافت. شما می‌توانید نیمی از این تکرار را در میانه روز و نیم دیگر را هنگام شب انجام دهید.

«مرور در میان‌مدت» به این معناست که شما محفوظات هفته اخیر خود را در روزهای بعد، حداقل یک بار تکرار کنید. انجام این کار زمان چندانی نیاز ندارد [۵] و بهتر است پیش از حفظ جدید (یعنی در ابتدای روز) انجام شود.

«مرور در بلندمدت» هم مربوط به مرور دوره‌ای محفوظات است و برنامه‌ریزی آن به حجم محفوظات حافظان بستگی دارد. برای مثال، حافظان ۵ جزء و کمتر، در هفته باید یک بار کل محفوظات خود را دوره کنند؛ حافظان ۱۰ جزء هر روز نیاز به مرور یک جزء از محفوظات گذشته خود دارند؛ این میزان برای حافظان ۲۰ جزء، دو جزء در روز پیشنهاد می‌شود. حافظان کل هم ـ مشروط به عملی کردن برنامه تثبیت کلی محفوظات پس از اتمام حفظ کل قرآن ـ می‌توانند به مرور روزانه یک جزء بسنده کنند.

می‌توانید در صورت تمایل از زمانبندی زیر، برای حفظ و مرور روزانه خود استفاده کنید: [۶]

نیم‌ساعت در آغاز روز: مرور در میان‌مدت + حفظ مقطع جدید

نیم‌ساعت در میانه روز: مرور در کوتاه‌مدت

نیم‌ساعت در آغاز شب: (باقیمانده) مرور در کوتاه‌مدت + (بخشی از) مرور در بلندمدت

نیم‌ساعت در پایان شب: مرور در بلند‌مدت

 

پی نوشت:


[۱] . لازم به ذکر است که این برنامه به طور خاص برای کسانی که امکان شرکت در کلاسها و جلسات حفظ قرآن و بهره‌مندی از توصیه‌های اساتید و معلمان حفظ را ندارند پیشنهاد می‌شود. در صورت امکان شرکت در کلاسهای حفظ، این توصیه‌ها و برنامه‌ها از سوی اساتید و معلمان محترم به علاقمندان ارائه خواهد شد.

[۲] . برای مثال، در آغاز روز نیم‌ساعت را به حفظ مقطع جدید (و در صورت امکان مرور صفحاتی که اخیراً‌ حفظ کرده‌اید) اختصاص دهید، پس از آن نیم‌ساعت در میانه روز (قبل یا بعد از نماز ظهر و عصر)، نیم‌ساعت در اوایل شب (قبل یا بعد از نماز مغرب و عشاء) و نیم‌ساعت پیش از خواب شبانه به مرور مقطعی که تازه حفظ کرده‌اید و نیز محفوظات گذشته بپردازید.

[۳] . تصور نکنید که سه ماه زمان زیادی برای حفظ یک جزء است. باز هم تکرار می‌کنیم که در حفظ قرآن «کیفیت» حرف اول و آخر را می‌زند. حفظ کردن حجم زیادی از قرآن در مدت‌زمانی اندک ممکن، اما کم‌فایده است و می‌تواند پس از گذشت چند ماه موجب دلسردی شما شود (اتفاقی ناخوشایندی که برای بسیاری از مشتاقان حفظ قرآن افتاده است). ضمناً توجه داشته باشید که شما پس از این سه ماه برنامه خود را تغییر می‌دهید و خواهید توانست به راحتی «یک صفحه» در روز حفظ کنید و به این ترتیب شما در هر ماه یک جزء را حفظ خواهید کرد. اما توصیه می‌کنیم در گامهای اول از عجله پرهیز کنید.

[۴] . از اینرو در روزهایی که برنامه‌ای برای حفظ قسمتهای جدید ندارید (در برنامه ما روزهای پنج‌شنبه و جمعه) این قسم مرور هم مطرح نمی‌شود.

[۵] . بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه.

[۶] . مجدداً یادآور می‌شویم که این برنامه صرفاً یک پیشنهاد و به منزله ارائه یک نمونه است. شما می‌توانید به تناسب اوقات فراغت و فعالیتهای دیگر زمانبندی دلخواه خود را تنظیم کنید.

آموزش حفظ قرآن : درس ۱۳

 اهمیت نظم وبرنامه‌ریزی در حفظ قرآن

شکی نیست که شرط اولیه موفقیت در هر فعالیتی اهتمام به برقراری نظم در آن است و تا زمانی که فرد کارهای خود را در چارچوب یک برنامه منظم دنبال نکند به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. حفظ قرآن نیز از این قاعده مستثنی نیست و موفقیت و وصول به نقطه کمال در آن، وابسته به وجود نظم و برنامه‌ریزی در مجموعه این امر مقدس است. از آنجا که در حفظ قرآن کار اصلی به عهده حافظه انسان است، برقراری نظم موجب افزایش فوق‌العاده کارایی حافظه خواهد شد. این سخن را یافته‌های روان‌شناسی نیز تأیید می‌کند. به گفته یکی از روان‌شناسان: «با وجود نظم، حافظه می‌تواند بدون اشکال حفظ کند و با کمی تلاش مقدار باور نکردنی از افکار و وقایع را مجددا یادآوری نماید؛ اما بدون نظم حافظه توانایی حفظ کردن را از دست می‌دهد.» [۱] تجارب شخصی حافظان نیز مؤید این نکته است و حتی می‌توان میزان توفیق هر حافظی را به اندازه توجه او به مقوله نظم دانست. اگر بپرسید: «نظم در کدام مراحل و مباحث حفظ مطرح است؟» پاسخ می‌دهیم: «در تمامی آنها و از ابتدا تا انتهای روند حفظ.»

از «مصحف حفظ» آغاز می‌کنیم. پیشتر هم گفتیم که حافظ باید بکوشد از آغاز تا پایان کار حفظ خود، از یک مصحف واحد استفاده کند. زمانهایی که حافظ در آنها به حفظ جدید می‌پردازد باید زمانهای ثابتی از شبانه‌روز باشد (مثلاً پس از خواب شبانه و در آغاز روز). اوقات مرور او هم باید حتی الامکان اوقاتی ثابت و مطابق با یک برنامه جامع و کامل باشد و در این برنامه، زمانهای ثابتی را برای هر یک از اقسام سه‌گانه مرور (کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت) اختصاص دهد. همچنین مطلوب آن است که حافظ در حد توان در مکان ثابتی کار حفظ و مرور خود را انجام دهد. میزان محفوظات جدید او هم در هر نوبت باید مقداری ثابت و مشخص باشد (مثلا نیم‌صفحه یا یک صفحه در روز). به میزانی که در موارد فوق اختلال ایجاد شود، کیفیت کار حفظ نیز افت خواهد کرد. برای نمونه اگر فرد یک روز پس از خواب شبانه دو صفحه حفظ کند و در روز دیگر در میانه روز یا شب به حفظ جدید یک صفحه بپردازد کار خود را دچار اختلال کرده و در نتیجه حفظ و بازیابی بعدی محفوظات را برای حافظه خود مشکل نموده است.

در این راستا یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید مورد توجه حافظان قرار گیرد این است که از همان آغاز و البته با مشورت با یک یا چند تن از کارشناسان حفظ قرآن، معین کنند که می‌خواهند در قالب چه برنامه‌ای به حفظ قرآن اقدام نمایند؛ اولاً آیا خواهان حفظ کل قرآن هستند یا تنها تمایل به حفظ برخی اجزاء و سوره‌های خاص دارند؟ در صورت تمایل به حفظ کل قرآن، می‌خواهند این کار را در چه بازه زمانی انجام دهند: دو سال، سه سال، پنج سال یا بیشتر؟ پاسخ به این سؤالات در گرو ارزیابی اولیه توانمندیهای فکری و ذهنی فرد است و استاد یا کارشناس حفظ پس از یک یا دو بار مشاوره، برنامه متناسب با فرد را به او ارائه می‌دهد.

در اینجا به این نکته مهم اشاره می‌کنیم که بازه زمانی استاندارد و مورد تأیید عموم کارشناسان برای حفظ کل قرآن دو نیم تا سه سال است. این سخن به این معناست که حفظ قرآن در فاصله زمانی کمتر، به جز در مواردی معدود و برای استعدادهای خاص، توصیه نمی‌شود و به سرانجام مطلوب نیز نخواهد رسید.

 

پی نوشت:


[۱] . روبرت توکه، چگونه حافظه‌ای برتر داشته باشیم؟؛ ص ۱۸۱ (به نقل از نجفی، نگاهی تحلیلی بر مبانی و روشهای حفظ قرآن کریم، ص ۸۷٫)

آموزش حفظ قرآن : درس ۱۲

رعایت تعادل در فرایند حفظ قرآن

پرهیز از افراط و تفریط و حاکم کردن تعادل نیز در هر کاری لازم و ضروری است و گرفتار شدن در دام تندروی یا کندروی، نه تنها شخص را در رسیدن به اهداف مد نظر خود ناکام می‌گذارد، بلکه ممکن است خسارت و صدمات سنگینی نیز به او وارد آورد. در امر مقدس حفظ قرآن هم توجه به «اصل تعادل» و تلاش در جهت حاکم کردن آن در روند کار از اهمیت بسیار بیشتری برخوردار است و دلیل این اهمیت نیز آن است که صدمات ناشی از افراط یا تفریط در تعامل با قرآن، صدماتی سنگین و گاه جبران‌نشدنی است. بسیار دیده شده است که افرادی با شور و علاقه فراوان حفظ قرآن را آغاز می‌کنند، اما پس از مدتی کوتاه شور و اشتیاق اولیه آنها فروکش کرده و کار حفظ را رها می‌کنند.[۱] اینگونه آسیب‌ها بیش از همه ناشی از تندروی‌های حافظان در زمانهایی از حفظ و خارج شدن آنها از مدار تعادل است. از جمله فوائد حضور در جلسات و کلاس‌ها و مشورت با اساتید حفظ همین است که این عزیزان با اشراف و تسلط بر شرایط و روحیات افراد آنها را در مسیر درست هدایت کرده و از افراط و تفریط باز ‌می‌دارند. اما در صورتی که حضور در جلسات حفظ یا مشورت با اساتید حفظ مقدور نباشد، حافظان قرآن با دقت در نکات زیر و سعی در عملی کردن آنها می‌توانند از آسیب‌های مورد نظر مصون بمانند:

سعی کنید از همان آغاز، کار خود را با توکل بر ذات لایزال الهی و توسل بر ذوات مقدس معصومان (علیهم السلام) و به ویژه حضرت ولی عصر (ارواحنا فداه) شروع کنید و در طی کار حفظ نیز از این نکته غفلت نورزید. باید اذعان کرد که حفظ کل قرآن کاری مشکل و زمان‌بر و نیازمند پشتکار و تلاش مداوم است. سختیها و مشکلات این کار مقدس را با توکل بر خدا و توسل به معصومان (علیهم السلام) بر خود هموار کنید.

علاقمندان به حفظ آیات نورانی قران کریم از همان ابتدا باید به این نکته مهم توجه داشته باشند که حفظ کل قرآن باید در حرکتی تدریجی و مستمر صورت گیرد و لازم است از هرگونه شتابزدگی در آن پرهیز نمود. بر این اساس، پیش از آغاز جدی کار حفظ، برای ارزیابی درست توانمندیهای خود و دریافت برنامه‌ای جامع و دقیق، با یکی از کارشناسان حفظ قرآن مشورت کنید. [۲]

بسیار بهتر است که برنامه حفظ حافظان مبتدی (که می‌خواهند تازه به حفظ قرآن بپردازد) تا چند ماه اول (حداقل دو تا سه ماه) از روزی «نیم‌صفحه» فراتر نرود. پس از این زمان و تا حفظ کامل قرآن، حجم حفظ جدید در هر روز به یک صفحه افزایش می‌یابد و باید تا پایان نیز این مقدار ثابت بماند. هرگز به فکر حفظ کردن دو یا چند صفحه جدید در یک روز نباشید و شک نکنید که بعدها از انجام این کار پشیمان خواهید شد. مهم‌ترین دلیل این توصیه ـ به ویژه نسبت به حفظ «نیم‌صفحه» در ماه‌های اول ـ آن است که این کار موجب می‌شود تا اشتیاق اولیه فرد به حفظ قرآن فروکش نکند و او هر روز منتظر آمدن روز دیگر و حفظ مقطع جدید باشد. این در حالی است که حفظ حجم‌های زیاد در ماه‌های اول، اشتیاق فرد را به زودی اشباع می‌کند و در نتیجه او دیگر تمایلی به ادامه کار حفظ ندارد؛ به علاوه اینکه پیمودن تدریجی مسیر حفظ قرآن موجب می‌شود تا حافظه فرد بهتر و سریع‌تر خود را با این مقوله جدید (حفظ مجموعه‌ای از عبارات عربی) سازگار کند، که این خود کارآیی حافظه را افزایش خواهد داد.

توصیه مهم دیگر در این رابطه آن است که سعی کنید در هفته تنها ۵ روز را به حفظ قسمت‌های جدید اختصاص دهید و در دو روز دیگر به مرور و تثبیت محفوظات و استراحت بپردازید و به این ترتیب حافظه خود را برای ادامه بهتر کار در روزهای آینده آماده کنید. [۳]

حافظ قرآن باید در برنامه‌ریزی خود اوقاتی را برای تفریحات و سرگرمیهای سالم در نظر بگیرد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در حدیثی زیبا و پرمعنا خطاب به ابوذر فرموده‌اند: «یا اَباذرّ، عَلَی العاقلِ أنْ یَکُونَ لَهُ اَرْبَعُ ساعاتٍ: ساعَهٌ یُناجى فیها رَبَّهُ عَزَّوَجلَّ، وَ ساعَهٌ یُحاسِبُ فیها نَفْسَهُ، وَ ساعَهٌ یَتَفَکَّرُ فیما صَنَعَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ اِلَیْهِوَ ساعَهٌ یَخْلُو فیها بِحَظِّ نَفْسِه مِنَ الْحَلالِ. فَاِنَّ هذِهِ السّاعَهَ عَوْنٌ لِتْلِکَ السّاعاتِ»: [۴] ای اباذر، بر عاقل است که اوقات شبانه‌روز خود را به چهار قسمت تقسیم کند: در ساعتى به مناجات با خدایش بپردازد، در ساعتى به حساب نفس خویش رسیدگی کند، در ساعتى در الطاف خدا نسبت به خود بیندیشد و در ساعتى خود را از نعمتهای حلال بهره‌مند گرداند؛ که این ساعت آخر یار و کمک آن سه ساعت دیگر است.»

توجه به این مطلب برای حافظان قرآن از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا این کار کارآیی حافظه (یعنی مهم‌ترین رکن حفظ) را به مراتب بالا می‌برد و زمان رسیدن به نتیجه را تسریع می‌کند. در مقابل، بی‌توجهی به این نکته ممکن است در درازمدت شخص را گوشه‌گیر و منزوی کند و حتی لذت انس با قرآن را نیز از او سلب نماید.

پیشتر هم در درس دهم تأکید کردیم که سعی کنید همواره خود را در معرض پرسش و امتحان قرار دهید. البته این نکته بیشتر برای کسانی که امکان شرکت در جلسات و کلاسهای حفظ را ندارند مطرح می‌شود.[۵] بر همین اساس توصیه می‌کنیم از تکروی و پنهانکاریِ بیش از حد پرهیز کنید. اشکالی ندارد اگر اطرافیان و دوستانتان بدانند که شما مشغول به حفظ قرآن هستید و چه بسا دانستن این مطلب، موجب تمایل آنان به حفظ کلام الهی شود و شما نیز در این ثواب سهیم شوید.

نکات فوق برای همه حافظان و به ویژه کسانی که به‌تازگی حفظ قرآن را شروع کرده‌اند از اهمیت بسزایی برخوردار است. اگر می‌خواهید اشتیاق و عشق شما به قرآن و حفظ آن همواره پابرجا باشد و با گذشت زمان تقویت شود، سعی کنید به این نکات عمل کنید.

 

پی نوشت:


[۱] . متأسفانه حتی گاه دیده شده که برخی از علاقمندان و مشتاقان حفظ پس از مدت‌زمانی کوتاه یا بلند و در حالی که حجم قابل توجهی از قرآن را حفظ کرده‌اند، احساس می‌کنند که دیگر انس و اشتیاق اولیه به قرائت قرآن در آنها وجود ندارد و علاقه‌ای برای ادامه کار در خود نمی‌یابند.

[۲] . باید به این نکته توجه داشت که توانمندیهای افراد مختلف با یکدیگر متفاوت است. از اینرو چه بسا فردی بتواند کل قرآن را در طول سه سال با کیفیتی مطلوب حفظ نماید و دیگری این کار را حتی در پنج سال هم نتواند به راحتی به انجام برساند. حتی برای بسیاری از مشتاقان (به دلایل مختلف، از جمله داشتن مشغله‌های فراوان کاری، یا ضعف حافظه و …)، نباید حفظ کل قرآن توصیه شود و ایشان را باید به حفظ سور برگزیده یا آیات و عبارات منتخب قرآن هدایت کرد.

[۳] . البته این پیشنهاد هرگز به این معنا نیست که در ۵ روزی که به حفظ قسمتهای جدید می‌پردازید، برنامه‌ای برای مرور و تکرار محفوظات قبلی نداشته باشید. مقصود ما این است که حفظ قسمتهای جدید باید در کنار مرور قسمتهای قبل انجام گیرد. چنانکه پیشتر هم گفته‌ایم، در حفظ قرآن، مرور و نگهداری محفوظات همواره مقدم بر حفظ قسمتهای جدید است.

[۴] . بحار الانوار، ج ۷۴، ص ۷۱٫

[۵] . همواره مترصد شرکت در محافل، مسابقات و آزمونهای حفظ قرآن باشید و بدانید که این کار منافاتی با داشتن نیت خالصانه و حفظ قرآن برای رضای خدا ندارد. شرکت در اینگونه برنامه‌ها تأثیر بسیار زیادی در افزایش و تقویت انگیزه حافظان قرآن و آمادگی مطلوب و همیشگی آنان دارد و مسیر دستیابی به حفظ کل قرآن را بر آنان هموار می‌کند.